Категории

Откриена пораката позади една од најмистериозните ремек дела – „Крикот“ на Едвард Мунк

Натписот е без сомнение Едвард Мунк, рече Маи Брит Гуленг, кустос на Националниот музеј на Норвешка. Не само што ракописот на Мунк се совпаѓаше со пораката, туку и чувството на пораката одговараше на состојбата на умот на Мунк во времето кога таа беше веројатно напишана. „Самиот ракопис, како и настаните што се случија во 1895 година, кога Мунк првпат ја покажа сликата во Норвешка, сите водат во иста насока“, рече Гуленг.

Зборовите „само лудак може да ги наслика“ се напишани со молив во горниот лев агол на сликата на старонордиски, близу рамката. Идентитетот на авторот на пораката ги збунува експертите веќе 117 години. Натписот за прв пат го забележал дански уметнички критичар во 1904 година, околу една деценија откако сликата за првпат била претставена. Оттогаш, експертите дебатираа за нејзиното авторство – дали може да беше самиот Мунк или некој вандал кој не го сакаше ова дело? Но, сега го имаме конечниот одговор.

За да го откријат авторот на пораката, тимот од Националниот музеј на Норвешка прво мораше целосно да ја открие самата порака.
„Беше многу тешко да се протолкува“, рече Тиери Форд, конзерватор во Националниот музеј на Норвешка.
– Преку микроскоп можете да видите дека линиите на моливот се физички на врвот на бојата и се нанесуваат по завршувањето на сликата – објаснува тој. За да ја разгледаат одблизу слабо видливата порака, тимот од музејот направил инфрацрвени фотографии од сликата. Ова го олесни забележувањето на јаглеродот од пенкалото на писателот. Следно, тимот ги разгледа дневниците и писмата на Мунк за да го проучи неговиот ракопис. Потоа го споредиле натписот на сликата со ракописот на Мунк. Па, што го поттикна уметникот да напише таква порака на неговата слика? Мунк го насликал ова култно парче во 1893 година по доцната попладневна прошетка со двајца пријатели.
Паузирајќи да вдише, Мунк виде: „крв и огнени јазици“ како се шират низ небото. „Моите пријатели продолжија понатаму, а јас застанав треперејќи од вознемиреност – и почувствував како бескраен врисок поминува низ природата“, пишува Мунк Резултатот беше ремек-дело. Но, не беа сите современици на Мунк. Започна со критика Откако ја покажа сликата во странство, Мунк ја изложи за прв пат во Норвешка подоцна во 1893 година. Неговите сонародници ја примија ладно. Еден уметнички критичар по име Хенрик Грош, тогашен директор на Норвешкиот музеј за украсни уметности и дизајн, напиша дека „Крик“ е доказ дека луѓето не треба „да го сметаат Мунк за сериозен човек со нормален ум“. За време на дискусијата за сликата на Мунк – каде што Манк веројатно беше присутен – студент по медицина Јохан Шарфенберг исто така ја доведе во прашање менталната состојба на Мунк.

Според Националниот музеј на Норвешка, Шарфенберг тврди дека „Крик“ докажал дека Мунк „не бил разумен“. Шарфенберг понатаму рече дека сликата може да значи дека Мунк е склон кон халуцинации и дека најверојатно треба да биде испратен во болница и да му биде забрането да слика, пишува списанието „All That’s Interesting“ Уметникот бил згрозен. Не само што беше повреден од критиките кон неговата работа, туку Грош и Шарфенберг се осврнаа на една од несигурноста на Мунк. Тој се плашеше дека тој, како и другите членови на неговото семејство, може да полуди. И таткото и дедото страдаа од депресија, а сестрата живееше во психијатриска болница.

Самиот Мунк бил хоспитализиран по нервен слом во 1908 година. Зошто и кога Мунк ја напиша пораката? Tој честопати се повикуваше на тоа во своите писма и записи во дневникот, дури и неколку децении подоцна. И, се чини, го натера да земе пенкало и да напише белешка на самата слика некаде пред 1904 година. – Можеби беше пијан. И можеше да биде момент на емоционална несигурност “, рече Гуленг. Насловот, продолжи таа, може да се чита како „ироничен коментар“ или како „израз на ранливоста на уметникот“. Но, тогашните критичари на Мунк треба да бидат „покриени со пепел“, бидејќи пастелната верзија на „Врисок“ (има четири верзии – уште три во Националниот музеј на Норвешка) беше продадена на аукција во 2012 година за 120 милиони долари. – „Крик“ е повеќе од слика – забележа еден трговец со уметности во Лондон по големата продажба. – Тоа е симбол на психологијата бидејќи ги предвидува траумите на човештвото во 20 век – објаснува тој.

Прегледи:
38
Објавено на:
07.04.2021